Pytania
Gdzie można wykonać test na HIV ?
Kto może zgłosić się na test do punktu anonimowego testowania ?
Co to znaczy, że wynik testu jest ujemny ?
Co oznacza dodatni wynik testu?
Co to są szybkie testy na HIV ?
Kiedy najlepiej zrobić test na HIV ?
Gdzie można kupić test na HIV do samodzielnego wykonania ?
Odpowiedzi
1.Co to jest HIV?
HIV - Human Immunodeficiency Virus - ludzki wirus niedoboru odporności, należący do rodziny retrowirusów.
HIV stopniowo osłabia system immunologiczny człowieka, co po kilku latach prowadzi do znacznego obniżenia odporności. Zwykleproces ten przebiega bardzo wolno, dlatego osoba żyjąca z HIV może nie wiedzieć o swoim zakażeniu przez długi okres czasu.
To, że ktoś jest zakażony HIV nie oznacza, że ma AIDS.
2. Co to jest AIDS?
AIDS - Acquired Immunodeficiency Syndrome to nabyty zespół niedoboru odporności. Nie jest to pojedyncza choroba, lecz cały szereg różnych chorób (m.in. infekcji i nowotworów), charakterystycznych dla osób zakażonych HIV. Wiele z tych chorób nie występuje lub nie są one groźne u osób z nieuszkodzonym systemem immunologicznym (odpornościowym).
AIDS rozpoznaje się wówczas, kiedy u osoby zakażonej HIV zostaną spełnione określone kryteria kliniczne.
do góry
3. Co to znaczy test na HIV ?
Powszechnie używane określenie „test na HIV” jest jedynym pewnym sposobem rozpoznania zakażenia.
Jest to badanie diagnostyczne, w którym ocenia się obecność we krwi przeciwciał anty-HIV i antygenu p24. Pojawienie się przeciwciał jest odpowiedzią organizmu na zakażenie.
Obecnie w rutynowej diagnostyce zakażeń HIV stosowane są testy III i IV generacji. Testy III generacji wykrywają przeciwciała anty-HIV, a testy IV generacji - dodatkowo także jedno z białek wirusa, tzw. antygen p24.
Testy IV generacji mają szczególne znaczenie we wczesnej diagnostyce zakażenia HIV, ponieważ antygen p24 pojawia się we krwi wcześniej, niż przeciwciała anty - HIV. Testy III i IV generacji są to tzw. testy przesiewowe, które wskazują na możliwość zakażenia, ale wymagają potwierdzenia. Dodatni wynik testu przesiewowego zawsze powinien zostać zweryfikowany testem potwierdzenia. Najczęściej do tego celu stosowany jest test WB (Western Blot).
Ujemny wynik testu przesiewowego nie wymaga potwierdzenia, jeżeli od sytuacji, która mogła stwarzać ryzyko zakażenia HIV minęło co najmniej 12 tygodni.
4. Gdzie można wykonać test na HIV ?
Test można anonimowo i nieodpłatnie wykonać w Punktach Konsultacyjno - Diagnostycznych (PKD) Krajowego Centrum ds. AIDS. Obecnie czynnych jest 25 anonimowych punktów testowania w dużych miastach na terenie całego kraju. Aktualne informacje oraz listę z adresami i godzinami pracy PKD można znaleźć na stronie internetowej www.aids.gov.pl, TUTAJ lub dzwoniąc do:
OGÓLNOPOLSKIEGO CAŁODOBOWEGO TELEFONU ZAUFANIA AIDS (22) 692 82 26
W Punktach Konsultacyjno-Diagnostycznych prowadzone jest anonimowe poradnictwo przed i po teście. W trakcie rozmowy z doradcą można wspólnie oszacować ryzyko zakażenia HIV w konkretnej sytuacji, ustalić, czy moment wykonania badania jest właściwy, porozmawiać o profilaktyce i leczeniu zakażenia HIV oraz zastanowić się, jak postępować po otrzymaniu wyniku.
Wykonanie testu w jednym z Punktów Konsultacyjnych - Diagnostycznych daje pewność, że wynik badania jest wiarygodny, a także poczucie bezpieczeństwa dzięki anonimowości badania. Wynik testu jest anonimowy, czyli zawiera numer i hasło, a nie dane osoby badanej.
Jeżeli komuś potrzebny jest imienny wynik badania, na przykład jako zaświadczenie do wizy, może to zrobić, wykonując test odpłatnie w innym laboratorium diagnostycznym, które wykonuje tego typu analizy.
Często taka możliwość istnieje w Stacjach Sanitarno - Epidemiologicznych na terenie całego kraju lub w większych laboratoriach diagnostycznych.
Lekarze mogą wystawić skierowanie na takie badanie ze wskazań medycznych.
Test na HIV może i powinna wykonać każda kobieta w ciąży, warto zapytać o skierowanie swojego ginekologa. do góry
5. Kto może zgłosić się na test do punktu anonimowego testowania ?
Każda osoba pełnoletnia może się zgłosić do anonimowego punktu testowania. U osoby, które nie skończyła 18 lat można zlecić test tylko wtedy, jeżeli zgłosi się ze swoim prawnym opiekunem. Nie są prowadzone zapisy, nie obowiązuje rejonizacja. Można się zgłosić do PKD i sprawdzić swoje wątpliwości. Test nie musi być wykonany, można podjąć decyzję o rezygnacji z testu. Po odbiór wyniku trzeba się zgłosić osobiście, nie ma możliwości przekazania informacji o wyniku telefonicznie.
W PKD nie ma możliwości wykonania wyniku z przyniesionej próbki krwi, krew jest pobierana na miejscu. Nie ma możliwości zbadania krwi kogoś, kto nie przyszedł osobiście. W Polsce, aby wykonać test w kierunku zakażenia HIV, konieczne jest uzyskanie świadomej zgody pacjenta.
6. Co to znaczy, że wynik testu jest ujemny ?
Ujemny wynik testu oznacza, że nie wykryto zakażenia HIV. Jeżeli od ostatniej sytuacji, która mogła narazić badaną osobę na zakażenie minęło co najmniej 12 tygodni, jest to ostateczny wynik, który nie wymaga powtórzenia. Wynik testu jest informacją dotyczącą osoby, która go wykonała i nie można na jego podstawie wyciągać żadnych wniosków o zakażeniu HIV lub jego braku u partnera seksualnego. Sam fakt otrzymania wyniku wykluczającego zakażenie nie stanowi ochrony przed zakażeniem w przyszłości. Należy znać zasady ograniczające ryzyko zakażenia i ich przestrzegać.
7. Co oznacza dodatni wynik testu?
Jeżeli wynik testu jest dodatni, to oznacza, że wykryto zakażenie HIV. Jest to wynik testu potwierdzenia, otrzymany po wykonaniu obowiązujących procedur diagnostycznych. Osobie badanej nie może zostać wydany wynik dodatni testu przesiewowego przed jego potwierdzeniem. Taki wynik nie oznacza rozpoznania AIDS. Przebieg zakażenia HIV jest sprawą bardzo indywidualną, poza tym dostępne są leki spowalniające jego rozwój. Wynik testu jest anonimowy, ale nie ma możliwości anonimowego leczenia. Lekarz i inni pracownicy służby zdrowia są zobowiązani do zachowania tajemnicy.
W placówkach medycznych zajmujących się problematyką HIV/AIDS nie obowiązuje rejonizacja.
8. Co to są szybkie testy na HIV ?
Istnieją szybkie testy przesiewowe, których wynik otrzymujemy w czasie do 30 minut. Testy wykonywane są z próbki krwi pobranej z żyły lub palca osoby badanej. Testy szybkie - tak jak i inne testy przesiewowe - charakteryzują się wysoką czułością i swoistością, ale każdy dodatni wynik wymaga weryfikacji testem potwierdzenia.
9. Kiedy najlepiej zrobić test na HIV ?
Aby wykluczyć zakażenie HIV, musi upłynąć co najmniej 12 tygodni od ryzykownej sytuacji, w wyniku której mogło dojść do zakażenia. Takie są obowiązujące zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).
Stosując testy IV generacji można wykryć zakażenie HIV nawet już po 2 tygodniach. Ponieważ jednak u wielu osób przeciwciała anty-HIV pojawiają się później, może trwać to dłużej, aż do pełnych 12 tygodni.
Oznacza to, że - przy zastosowaniu testów przesiewowych- zakażenie HIV może zostać wykryte wcześniej, ale pewność, że nie doszło do zakażenia można mieć dopiero po upływie 12 tygodni od sytuacji ryzykownej.
10. Gdzie można kupić test na HIV do samodzielnego wykonania ?
W Polsce nie są obecnie dostępne takie testy, jednak można je było kupić w aptekach kilka lat temu. Samodzielne wykonywanie testów na HIV może prowadzić do błędów o trudnych do przewidzenia konsekwencjach (np. wynik fałszywie ujemny, który stwarza złudne przekonanie, że do zakażenia nie doszło). Do prawidłowego wykonania testu i interpretacji jego wyniku konieczny jest udział profesjonalnego doradcy PKD lub lekarza, który zlecił test ze wskazań medycznych. Należy pamiętać, że każdy wynik dodatni musi zostać potwierdzony innym testem.
opracowanie: Danuta Wiewióra, Małgorzata Abramowska
data aktualizacji: maj 2008
