Fundusz  alimentacyjny

To fundusz przeznaczony do zabezpieczania wypłacania alimentów, których płatnicy okazali się niewypłacalni lub uchylali się od ich płacenia. Fundusz Alimentacyjny powstał na początku 1975. Administratorem funduszu był ZUS.

Na mocy Ustawy o Świadczeniach Rodzinnych przyjętej przez Sejm w dniu 28 listopada 2003 r. Fundusz Alimentacyjny został zlikwidowany i zastąpiony szeroko krytykowaną zaliczką alimentacyjną.

Reaktywacja Funduszu Alimentacyjnego w nieco zmienionej formie nastąpiła w październiku 2008 r. Mocą ustawy z dnia 7 września 2007 r. O pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Nowa ustawa zmienia dotychczasową ustawę z  22 kwietna 2005 r. O postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

Ustawa przywracająca Fundusz Alimentacyjny przewiduje, że z pomocy będą korzystały osoby które, nie mogą wyegzekwować zasądzonych alimentów.

Zgodnie z zamierzeniami ustawy wzmocnieniu ma ulec ściągalność alimentów. Nastąpiło zastąpienie egzekucji komorniczej egzekucją administracyjną. Taka egzekucja będzie prowadzona przez naczelnika urzędu skarbowego.

Jeśli osoba płacąca alimenty nie ma pracy, gmina nakazuje zarejestrować się w urzędzie pracy. Stąd mogą zostać skierowani do robót publicznych. Jeśli dłużnik odmówi podjęcia pracy, gmina skieruje wniosek do prokuratury o ściganie. Za uporczywe uchylanie się od łożenia na utrzymanie dzieci grozi grzywna lub do dwóch lat więzienia. Starosta może też zabrać dłużnikowi prawo jazdy.

Powstanie Centralny Rejestr Dłużników, do którego wpisany będzie niesolidny rodzic. Na czarnej liście pozostanie do czasu, aż gmina zawiadomi, ze wszystko uregulował. Po 6 miesiącach niepłacenia komornik może wpisać dłużnika także do Krajowego Rejestru Sądowego.

Kto może liczyć na pomoc z Funduszu?

Świadczenia alimentacyjne z Funduszu będą przysługiwały na dziecko :

• do ukończenia 18 roku życia
• do ukończenia 25 roku życia, jeśli uczy się w szkole wyższej
• powyżej 25 roku życia bezterminowo, gdy dziecko ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności

Zgodnie z przewidywaną zmianą matka lub ojciec dziecka nie musi samotnie wychowywać dziecka, aby uzyskać świadczenie z Funduszu. Może żyć w konkubinacie lub zawrzeć nowy związek małżeński.

Prawo do zaliczki alimentacyjnej nie będzie przysługiwało na dziecko, które:

• zostało oddane do rodziny zastępczej,
• zostało oddane do instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, np. dom dziecka
• jest pełnoletnie i ma własne dzieci
• wyszło za mąż lub się ożeniło

Z Funduszu Alimentacyjnego osoby zainteresowane będą mogły liczyć na świadczenie w wysokości do 500 zł. Nie oznacza to, że każda osoba zgłaszająca się o pomoc do Funduszu taką kwotę uzyska. Fundusz będzie wypłacał świadczenie w takiej wysokości, w jakiej zasądzi sąd. Na wyższe świadczenie można będzie liczyć dopiero po złożeniu pozwu o podwyższenie alimentów i wydaniu stosownego wyroku przez sąd.

Zmiany, jakie nastąpiły po powrocie Funduszu Alimentacyjnego

• egzekucję będą mogli prowadzić komornicy oraz urzędy skarbowe, wcześniej tylko komornicy
• pomoc pieniężna ma wynosić do 500 zł, obecnie wynosi 380 zł
• dochód na osobę w rodzinie, od którego zależy prawo do świadczenia wyniesie 725 zł
• zmiana w nazewnictwie z „alimentów” na „świadczenie alimentacyjne”
• o alimenty będzie można się starać szybciej, po zaliczkę można będzie wystąpić po dwóch miesiącach bezskutecznej egzekucji alimentów.

Jak rozliczać świadczenia alimentacyjne?

Wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych są alimenty na dzieci, które nie ukończyły 25 roku życia oraz dzieci bez względu na wiek otrzymujące zasiłek pielęgnacyjny. Alimenty wypłacane dla innych osób zasądzone przez sąd są nieopodatkowane tylko do wysokości 700 zł miesięcznie. Od nadwyżki ponad ten limit konieczne będzie zapłacenie PIT.

Od 1 stycznia 2007 r. za przychody z innych źródeł uważa się m.in. alimenty – bez wyłączenia alimentów na rzecz dzieci. Jednocześnie przepisy określają, że wolne od podatku dochodowego są alimenty:

• na rzecz dzieci, które nie ukończyły 25 roku życia, oraz dzieci bez względu na wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymują zasiłek pielęgnacyjny,
• na rzecz innych osób zasądzone przez sąd do wysokości  nieprzekraczającej miesięcznie 700 zł.

Kto od kogo może żądać alimentów?

Alimenty mogą otrzymywać nie tylko dzieci od rodziców. W trudnej sytuacji materialnej mogą żądać ich także:

•    rodzice do dzieci, a w dalszej kolejności od wnuków.
•    rodzeństwo od rodzeństwa
•    małżonek od drugiego małżonka
•    były małżonek od byłego małżonka, jeżeli znajduje się w niedostatku, a rozwodu nie orzeczono z jego wyłącznej winy.
•    były małżonek od byłego małżonka – np. była żona od byłego męża, jeżeli rozwód pociągnął za sobą istotne pogorszenie się sytuacji materialnej, a rozwód orzeczono z wyłącznej winy byłego małżonka.

Jak się uznaje ojcostwo?

Gdy ojciec dziecka nie chce go uznać, możliwe jest ustalenie ojcostwa na drodze prawnej. Do sądu może wystąpić zarówno samo dziecko, jak i jego matka.

W placówce, która wykonuje takie testy (np. Instytut Badań DNA w Warszawie) zamawia się test DNA. Materiał do testu (np. wymaz z błony śluzowej policzka) można pobrać samodzielnie w domu lub skorzystać z fachowej pomocy medycznej. Próbkę do laboratorium można wysłać także pocztą.

Wynik badania ma istotne znaczenie dla sprawy o alimenty. Negatywny oznacza, że można domagać się uchylenia od obowiązku alimentacyjnego.
Jeżeli robimy badanie prywatnie, to musimy zapłacić ok. 1.4 – 2 tys zł. Jeżeli badanie zleci sąd, to on decyduje, kto zostanie obciążony kosztami badania (najczęściej płaci domniemany ojciec).

oprac. Janusz Majchrzak
data aktualizacji: luty 2009do góry

[2009-02-EDU-0929]