Jak wygląda leczenie dziecka zakażonego HIV?
Decyzja o rozpoczęciu leczenia u dziecka zależy od jego wieku i zaawansowania choroby.
Uosób dorosłych podejmuje się ją wyłącznie na podstawie zaawansowania choroby. Jak już wcześniej pisałam, zakażenie dziecka we wczesnym wieku rozwojowym szybko doprowadza do uszkodzeń komórek w różnych narządach. Bardzo ważne jest zapobieganie uszkodzeniu ośrodkowego układu nerwowego - jest ono nieodwracalne i wpływa na możliwości funkcjonowania do końca życia. Wirus u dziecka mnoży się bardzo dynamicznie, szybko doprowadzając do ostatniego etapu choroby - objawowego AIDS. Dlatego, jeśli zakażenie rozpoznajemy w pierwszym roku życia dziecka, to od razu zaczynamy terapię.
Podobnie jest w drugim roku życia dziecka. W tym wieku nadal wysokie jest ryzyko szybkiego rozwoju AIDS. W związku z tym lekarze zgodnie uważają, że należy rozpocząć leczenie antyretrowirusowe u dzieci, które nie ukończyły dwóch lat, o ile mają jakiekolwiek objawy choroby lub wyniki badań laboratoryjnych uzasadniają tę decyzję. U dzieci starszych, tj. od 3 roku życia leczenie rozpoczyna się, gdy mają one objawy choroby lub niedobór odporności. Jeśli dziecko trafia już z objawami AIDS, także ma szansę na skuteczne leczenie i prawie normalne życie, pod warunkiem stałej opieki lekarskiej.
Leczenie od momentu rozpoczęcia kontynuuje się przez całe życie. W chwili obecnej wyniki różnych badań, w tym prowadzonych u dzieci nie pozwalają na przerywanie terapii.
Jak działają leki stosowane u dzieci?
Leki podawane dzieciom różnią się od leków stosowanych u dorosłych tylko postacią i dawką - tzn. są to syropy , zawiesiny lub mniejsze tabletki, kapsułki. Wszystkie leki są wchłaniane, przetwarzane, rozkładane i wydalane przez przewód pokarmowy lub układ moczowy człowieka. W przewodzie pokarmowym odbywa się wchłanianie leku, tak by mógł on działać w aktywnej postaci. W zależności od rodzaju leku, zalecane jest podawanie go na czczo (czyli 2 godziny po posiłku albo 1 godzina przed jedzeniem) lub w trakcie bądź po posiłku. Ważne jest także, czym lek jest popijany, np. mleko czy sok grejpfrutowy często zmniejszają wchłanianie leku lub wręcz go zobojętniają. Oznacza to, że podana w ten sposób dawka leku będzie znacznie niższa, czasem tak mała, jakbyśmy wcale jej nie zastosowali.
Wydalanie leków odbywa się dzięki przemianom w wątrobie i nerkach. Dzieci, zwłaszcza niemowlęta maja niedojrzałe enzymy wątrobowe, co powoduje, że niektóre leki są wolniej metabolizowane, czyli powinny być stosowane w niższej dawce niż u dorosłego - albo wręcz przeciwnie, jeśli aktywną postacią jest metabolit (produkt przemiany leku w wątrobie), dawka musi być wyższa. Dlatego proste przeliczenie dawki leku na niższą wagę ciała nie wystarczy.
Przemiana wodna w nerkach niemowlęcia jest znacznie szybsza niż u dorosłego, niektóre leki wydalane przez nerki muszą więc być częściej stosowane.
Wszystko to powoduje, że leczenie antyretrowirusowe dzieci jest prowadzone wyłącznie w ośrodkach specjalistycznych. Dlatego, jeśli porównujecie państwo własne leczenie z zaleceniami dla dziecka, zauważacie różnice. Małe dzieci z reguły mają więcej leków (nie ma łączonych = kilkulekowych preparatów dla dzieci) i częściej są one podawane.
Pomimo niedojrzałości organizm dziecka zwykle lepiej toleruje leki antyretrowirusowe niż organizm dorosłego człowieka..
W trakcie leczenia dzieci pozostają pod ścisłą kontrolą lekarską. Ocenia się skuteczność leczenia i ewentualne działania uboczne. Dlatego co 4 -8 -12 tygodni odbywają się regularne wizyty w ośrodku prowadzącym opiekę z pobraniami krwi i moczu. Towarzyszą im czasem konsultacje innych specjalistów oraz rozszerzone badania.
Dopiero u starszych dzieci (powyżej 13 lat) leczenie może wyglądać tak samo, jak u dorosłych.
Od czego zależy skuteczność leczenia dziecka?
Najistotniejsze jest właściwe stosowanie się do zaleceń lekarskich. Przed rozpoczęciem terapii lekarz odbywa szereg rozmów z opiekunami dziecka. Informacja o chorobie jest tematem pierwszej takiej rozmowy, potem staramy się pokazać możliwości życia z chorobą przewlekłą. Tłumaczymy zasady leczenia, starając się dostosować zalecenia do trybu życia opiekunów i dziecka.
Terapia antyretrowirusowa wymusza bardziej regularny tryb życia. Podajemy szczegółowo, jakie leki będą stosowane i na co należy zwracać uwagę. Rozmowy takie są indywidualnie dostosowane do możliwości zrozumienia i akceptacji konkretnych rodziców, opiekunów pacjentów. Od dobrej dalszej współpracy zależy skuteczność leczenia. Istotne jest, że gdy rozpoczynamy leczenie niemowlęcia, to najczęściej wcale nie widać, że jest ono chore, a mimo to trzeba podawać mu leki codziennie o stałych godzinach. Właśnie taki jest cel tego leczenia: by nie było widać objawów choroby, zapobiegać im, a nie czekać aż wystąpią. Sami chętniej sięgamy po jakieś leki dopiero wtedy, jeśli czujemy się źle. Gdy dziecko zacznie dorastać i więcej rozumieć, trzeba umieć mu wytłumaczyć sens leczenia. Nigdy nie okłamuj swojego dziecka, że łyka witaminy, by być zdrowym. Musi ono wiedzieć, że przyjmuje leki, aby nie doszło do rozwoju choroby, na którą choruje od urodzenia. W procesie ujawniania rozpoznania i przekazywaniu informacji o leczeniu uczestniczy lekarz prowadzący i psycholog, ale najważniejszą osobą zawsze pozostaje opiekun/rodzic dziecka.
oprac. Prof. nadzw. dr hab. n. med. Magdalena Marczyńska
data aktualizacji: lipiec 2008
[2008-07-EDU-680]
