HIV/AIDS a prawo do prywatności
Osoby zakażone wirusem HIV z różnych powodów ukrywają często, nawet przed najbliższą rodziną, fakt zakażenia. Polskie prawo chroni ich prawo do prywatności, dając im możliwość decydowania o tym, czy i (ewentualnie) kiedy powiadomić otoczenie o fakcie zakażenia. Podkreślić należy, iż osoby zakażone nie mają obowiązku informowania o zakażeniu nawet najbliższej rodziny czy też swojego pracodawcy. Co więcej, ewentualne rozgłoszenie takiej informacji wbrew woli osoby zainteresowanej może być potraktowane jako naruszenie jej dóbr osobistych i skutkować może odpowiedzialnością cywilnoprawną (odszkodowawczą).
Z drugiej strony, na osobie zakażonej ciąży obowiązek poinformowania partnerów seksualnych o swoim zakażeniu, jeśli istnieje lub istniała w przeszłości możliwość przeniesienia tego zakażenia. Umożliwi to osobie potencjalnie zakażonej podjęcie kroków w celu ochrony jej zdrowia (diagnostyka i ewentualne leczenie). Obowiązek ten jest unormowany prawnie (art. 162 Kodeksu Karnego o nieudzieleniu pomocy - zagrożenie karą pozbawienia wolności do lat 3), a ponadto jego niedopełnienie może skutkować w przyszłości odpowiedzialnością cywilnoprawną (jeśli osoba poszkodowana wykaże, że sprawca pomimo świadomości wykrycia u niego zakażenia i istnienia zagrożenia dla osoby poszkodowanej wskutek kontaktów w przeszłości zaniechał powiadomienia jej o tym zagrożeniu).
Osoby zakażone nie powinny obawiać się, że informacja o zakażeniu zostanie przekazana przez pracowników służby zdrowia. Lekarze i pielęgniarki mają bowiem obowiązek (z wyjątkiem pewnych ściśle określonych przez prawo sytuacji) zachowania w tajemnicy wszelkich informacji o pacjencie, które powzięli w związku z wykonywaniem swojego zawodu (tajemnica zawodowa). Naruszenie tej tajemnicy jest przestępstwem, zagrożonym karą pozbawienia wolności do lat 2. Przestępstwo to ścigane jest na wniosek pokrzywdzonego, co oznacza, że w przypadku powzięcia wiadomości o ujawnieniu informacji objętej tajemnicą pokrzywdzony (czyli osoba zakażona) powinna zgłosić się na policję lub prokuraturę z żądaniem ścigania osoby naruszającej tajemnicę. Oczywiście ewentualne naruszenie tajemnicy lekarskiej lub pielęgniarskiej stanowi również wykroczenie dyscyplinarne i powinno być zgłoszone do rzecznika odpowiedzialności dyscyplinarnej działającego przy samorządzie lekarskim lub pielęgniarskim.
W celu zwalczania rozprzestrzeniania się wirusa HIV, lekarz, w przypadku stwierdzenia lub podejrzenia zachorowania na AIDS, ma obowiązek zgłosić ten fakt do właściwego wojewódzkiego inspektora sanitarnego. Jednakże, w celu zapewnienia prywatności osoby chorej, może ona zastrzec swoje dane osobowe. Wtedy zamiast jej imienia i nazwiska w zgłoszeniu lekarz podaje jedynie inicjały osoby chorej bądź hasło.
Podobny obowiązek zgłoszenia ciąży na kierowniku laboratorium wykonującym badania mikrobiologiczne i serologiczne w przypadku stwierdzenia zakażenia wirusem HIV. Także w tym przypadku osoba zakażone może zastrzec swoje dane osobowe. Wtedy w zgłoszeniu do wojewódzkiego inspektora sanitarnego kierownik podaje jedynie inicjały osobowy zakażonej lub hasło. Taka regulacja pozwala na funkcjonowanie punktów diagnostyczno - konsultacyjnych wykonujących anonimowe badania na obecność wirusa HIV.
oprac. Paweł Witan
data aktualizacji: maj 2008
[2008-06-EDU-640]
