Zmiany w zasiłkach
Od 1 stycznia 2009 – więcej pieniędzy na dzieci
Sejm jednogłośnie znowelizował ustawę o świadczeniach rodzinnych. Co się zmienia? Okresy wypłacania zasiłków, zasady płacenia zasiłku i świadczenia pielęgnacyjnego, reguły wypłacania becikowego, sposoby wypłacania zasiłku na dziecko za granicą, a także kryterium dochodowe uprawniającego do świadczeń rodzinnych.
Aż do roku 2008 tzw. okres zasiłkowy (czyli czas, gdy można pobierać świadczenie) trwał od końca września do końca sierpnia. Nowość będzie polegała na tym, że teraz okres zasiłkowy zostanie przesunięty o miesiąc, trwać będzie od końca października do listopada następnego roku.
Uwaga! Obecny okres zasiłkowy, który rozpoczął się we wrześniu 2008 roku, zakończy się w listopadzie 2009 r. Co ta zmiana oznacza dla pobierających zasiłki? Szybką weryfikację progów dochodowych wszystkich osób pobierających zasiłki – odbędzie się ona w listopadzie 2009 roku.
Wnioski w sprawie ustalenia prawa do świadczeń na nowy okres zasiłkowy będą przyjmowane od 1 września 2009 roku. Kto zyska prawo do świadczeń, będzie z nich korzystać do października 2010 roku.
Nowe zasady
Tutaj szykują się chyba największe zmiany. Dotychczas zasiłek pielęgnacyjny (153 zł) wypłacano w momencie, gdy zainteresowany składał w urzędzie komplet wszystkich dokumentów. To rodziło problemy, gdyż często osoba starająca się o taki zasiłek nie mogła uzyskać na czas np. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W czasie oczekiwania na orzeczenia osoba nie otrzymywała zasiłku. Od r. 2009 będzie inaczej, mianowicie zasiłek pielęgnacyjny będzie wypłacany od miesiąca, w którym zainteresowany złożył wniosek o ustalenie niepełnosprawności. Trzeba jednak w ciągu trzech miesięcy od uzyskania orzeczenia dostarczyć je gminie wypłacającej świadczenie.
Kolejna ważna zmiana
Świadczenie pielęgnacyjne dostanie faktyczny opiekun niepełnosprawnej osoby, nie tylko rodzic. Dotychczas było tak, że na to świadczenie (420 zł) nie miała szans np. babcia zajmująca się wnukiem albo żona opiekująca się niepełnosprawnym mężem. Dlaczego? Bo prawo stanowiło wyraźnie: o świadczenia pielęgnacyjne może starać się rodzic dziecka niepełnosprawnego rezygnujący z pracy. Teraz poszerzono krąg osób pobierających takie świadczenie o osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny oraz faktyczny opiekunów.
Becikowe dla rodziców adopcyjnych
Do tej pory o tzw. becikowe (1000 zł) wypłacane przez gminę po urodzeniu dziecka na podstawie aktu urodzenia mogli starać się tylko rodzice naturalni malucha. Zmiana polega na tym, że od nowego roku mogą się o nie starać także rodzice adoptujący dzieci, a także opiekunowie faktyczni dziecka (a więc np. opiekująca się malcem babcia, ciocia czy wuj) oraz opiekunowie prawni.
Wnioski można będzie składać w czasie roku od objęcia opieką dziecka, nie później jednak niż do ukończenia przez nie 18 roku życia.
Wypłata świadczeń z zagranicy
Unia Europejska wymagała od dawna, byśmy ujednolicili procedury wypłat świadczeń rodzinnych z panującymi we Wspólnocie. Nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadza wreszcie takie zmiany. Od nowego roku wyjazdy zagraniczne w celach turystycznych, leczniczych lub wiążące się z podjęciem przez dziecko nauki za granicą nie będzie przeszkodą do otrzymania świadczeń rodzinnych w Polsce.
Będzie można więcej zarobić
Ostatnia zmiana nie wiąże się z nowelizacją ustawy, lecz z decyzją rządu. Zdecydował on o podniesieniu w 2009 roku kryterium dochodowego uprawniającego do wypłaty świadczeń rodzinnych. Czyli będzie można zarabiać i wykazywać w dokumentach więcej na osobę w rodzinie, aby otrzymać świadczenie.
W chwili obecnej obowiązuje wciąż kryterium dochodowe z maja 2004 roku: dochód w rodzinie nie może przekraczać 504 zł na osobę (583 zł, jeśli w rodzinie jest dziecko niepełnosprawne). Ta kwota nie przystaje do realiów z 2008 roku: płace i ceny poszły przez ten czas znacznie do góry. W efekcie, jak szacuje rząd, prawo do świadczeń rodzinnych straciło blisko milion trzysta tysięcy dzieci. Co nie oznacza, że ich sytuacja rodzinna i materialna zmieniły się na lepsze. Aby przywrócić świadczenia choć części z nich, rząd zadecydował o podniesieniu od września 2009 roku kryterium dochodowego.
Jeszcze nie wiadomo, o ile wzrośnie owo kryterium (ile więcej będzie można zarobić). Szacuje się wstępnie, że będzie to około 16 procent (tyle wzrosła inflacja).
Byłby więc to wzrost o mniej więcej 80 zł (dochód na osobę w rodzinie mógłby wynosić 584 zł, a nie 504 zł), zaś z dzieckiem niepełnosprawnym o mniej więcej 93 zł (676 zł zamiast 584 zł).
Jak się starać o zasiłek
Przypominam, jak się starać o zasiłki na dziecko. Świadczenia takie wypłaca gmina, i to tam składasz dokumenty :
- wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego
- zaświadczenie o dochodach członków rodziny za rok poprzedni – do dostania w urzędzie skarbowym
- ksero dowodu osobistego
- odpis aktu urodzenia dziecka
- jeśli starasz się o pieniądze na dziecko niepełnosprawne, podepnij do dokumentacji także orzeczenie o jego niepełnosprawności
- jeśli jest pełnoletnie i uczy się nadal, dołącz zaświadczenie ze szkoły, w której kontynuuje naukę
Pieniądze z zasiłku należą się na dziecko do 18 roku życia, a gdy kontynuuje ono naukę w szkole do 21 roku życia ( a w przypadku dziecka niepełnosprawnego kontynuującego naukę w szkole lub w szkole wyższej - do 24 roku życia). Wypłaty jednak zostaną wstrzymane, jeżeli dziecko ożeni się lub wyjdzie za mąż, trafi do instytucji zapewniającej mu całkowite i całodobowe utrzymanie (np. ośrodek wychowawczy) albo do rodziny zastępczej. Prawo do zasiłku przepadnie także, jeżeli dziecko stanie się pełnoletnie i będzie miało własne dziecko.
W tej chwili zasiłek rodzinny to: 48 zł miesięcznie - tyle dostaniesz na dziecko do piątego roku życia, 64 zł - tyle na dziecko powyżej piątego roku życia, ale przed ukończeniem 18 lat, oraz 68 zł na dziecko powyżej 18 lat do ukończenia 24 roku życia.
Dodatki
Jeżeli przyznano ci zasiłek rodzinny, możesz postarać się także o dodatki. Jeden albo więcej. Niektóre są wypłacane regularnie, inne raz do roku, a jeszcze inne jednorazowo.
Wyprawkowe: możesz jeszcze się o nie starać. To jednorazowa wypłata na rozpoczęcie roku szkolnego, należy ci się 100 zł na rok, pod warunkiem złożenia wniosku w ciągu czterech miesięcy od dnia rozpoczęcia roku szkolnego.
Dodatek dla samotnych: to 170 zł na dziecko miesięczne, nie więcej jednak niż 340 zł (a więc gdy masz trójkę i więcej dzieci, to i tak dostaniesz 340 zł). Jeżeli dziecko jest niepełnosprawne, to ów dodatek powiększa się o 80 zł do 250 zł, nie więcej jednak niż o 160 zł.
W przypadku, gdy masz więcej niż jedno dziecko
Na urodzenie dziecka 1000 zł to jednorazowa wypłata i nie ma nic wspólnego z becikowym, które jest zapomogą dla wszystkich. Ten dodatek dostaną tylko uprawnieni do zasiłku rodzinnego.
Dodatek z tytułu wychowania dzieci w rodzinie wielodzietnej (mówimy o trójce i więcej dzieci): możesz dostawać po 80 zł na trzecie i każde następne dziecko uprawnione do zasiłku rodzinnego.
Na kształcenie i rehabilitację dziecka niepełnosprawnego – 60 zł dziecko do 5 lat, 80 zł na dziecko od 6 lat do 24 lat (oczywiście miesięcznie). Dziecko musi mieć orzeczoną niepełnosprawność lub co najmniej jej umiarkowany stopień i uczyć się w szkole lub studiować.
Zasiłek i świadczenie pielęgnacyjne
Zasiłek pielęgnacyjny to pieniądze, które przysługują:
- niepełnosprawnemu dziecku
- niepełnosprawnemu człowiekowi, który skończył już 16 lat i ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności
- osobie, która ukończyła 75 lat, w tej chwili zasiłek taki wynosi 153 zł miesięcznie
Świadczenia pielęgnacyjne
Są to pieniądze, które przysługują osobie rezygnującej z płatnej pracy po to, by opiekować się niepełnosprawnym dzieckiem, nad którym lekarze zalecają sprawować stałą lub co najmniej długotrwałą opiekę. Świadczenie przysługuje jednemu z rodziców: matce albo ojcu. Warunkiem (oprócz stwierdzonej przez lekarzy niesprawności dziecka) jest nieprzekraczalnie w rodzinie miesięcznego dochodu 583 zł na osobę.
Świadczenie pielęgnacyjne wynosi obecnie 420 zł.
Nie dostaniesz tego świadczenia lub zostanie ci zabrane, jeśli niepełnosprawne dziecko, którym się opiekujesz, ożeni się (wyjdzie za mąż) lub trafi do rodziny zastępczej albo pobierasz (jako opiekun ) rentę, emeryturę, zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne.
Kiedy nie dostaniesz zasiłku
Oczywiście wtedy, kiedy dochody w twojej rodzinie są wyższe niż 504 zł na głowę. Ale są jeszcze inne przypadki, w których utracisz prawo do zasiłku:
- gdy dziecko uczy się w jakiejś szkole korespondencyjnej albo jest wolnym słuchaczem na studiach;
- jeśli twój podopieczny ożeni się / wyjdzie za mąż; wówczas nieważne, ile ma lat i czy wciąż uczy się w szkole – choćby dziecko było niepełnoletnie i tak tracisz prawo do zasiłku;
- jeżeli umieścisz dziecko w rodzinie zastępczej, internacie, bursie – jednym słowem tam, gdzie ma zapewnione całodobowe utrzymanie; Uwaga: jeśli płacisz za internat, bursę itp., tracisz zasiłek; tak samo jeśli dziecko np. przez tydzień w miesiącu jest w domu, a przez trzy pozostałe w internacie i tak tracisz prawo do zasiłku;
- jeśli twoje dziecko, na które pobierasz zasiłek, ma już swoje dziecko – nie możesz pobierać na nie zasiłku rodzinnego ani żadnego dodatku.
Kto jest płatnikiem
W całym kraju wypłatami zasiłków rodzinnych zajmują się ośrodki pomocy społecznej. W Warszawie jest inaczej, od lipca 2008 r. wypłatami zasiłków i alimentów zajmują się urzędy dzielnic. I te urzędy są właściwe do kierowania wniosków o wypłaty. Powodem przenosin jest ogromna liczba wypłat. Co roku Warszawa płaci zasiłki rodzinne i świadczenia alimentacyjne na 50 tys. osób. Aby odciążyć MOPS-y, tuż przed powrotem Funduszu Alimentacyjnego stołeczny ratusz zdecydował o przeniesieniu wypłat do dzielnic.
oprac. Janusz Majchrzak
data aktualizacji: luty 2009
[2009-02-EDU-0929]
